یادداشت های حمید آقایی: راهبرد پیشنهادی آقای تاجزاده برای «ائتلاف مطالباتی» در ۱۴۰۴، منشور مطالبات حداقلی ۲۰ تشکل صنفی، مدنی و حقوق بشری در ۱۴۰۱. شکاف بزرگ بین سیاست و جامعه مدنی

۱۴۰۴ آذر ۲, یکشنبه

راهبرد پیشنهادی آقای تاجزاده برای «ائتلاف مطالباتی» در ۱۴۰۴، منشور مطالبات حداقلی ۲۰ تشکل صنفی، مدنی و حقوق بشری در ۱۴۰۱. شکاف بزرگ بین سیاست و جامعه مدنی

آقای مصطفی تاجزاده در نوشتار اخیر خود راهبرد «ائتلاف مطالباتی» را برای شرایط امروز ایران پیشنهاد می کند. وی در این رابطه می نویسد: «در شرایطی که تشتت نیروها، اختلافات عقیدتی و سیاسی و تضاد منافع، ائتلاف سیاسی و تشکیلاتی را ناممکن می‌کند، می‌توان ائتلاف‌های مطالباتی را شکل داد.»

این طرح، ضمن اینکه نگارنده نیز آن را برای شرایط امروز کشورمان و به ویژه با توجه به پراکندگی نیروهای سیاسی و نبود یک چشم انداز و گفتمان مشترک، مناسب می داند و از آن دفاع می کند، طرح و برنامه جدیدی نیست.

در بهمن ماه ۱۴۰۱ ۲۰ تشکل صنفی، مدنی و حقوق بشری «منشور مطالبات حداقلی» را منتشر کردند و خواسته هایی را مطرح نمودند که آقای تاجزاده در بیانیه اخیر خود به برخی از آنها اشاره می کند. در منشور مطالباتی حداقلی این ۲۰ تشکل،‌ خواسته های کاملا سیاسی و دموکراتیک مطرح شده بودند، از جمله: «آزادی فوری و بی‌قید و شرط همه زندانیان سیاسی»، «آزادی بی‌قید و شرط عقیده، بیان و اندیشه، مطبوعات، تحزب، تشکل‌های محلی و سراسری صنفی و مردمی، اجتماعات، اعتصاب، راهپیمایی، شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های صوتی و تصویری»، «لغو فوری صدور و اجرای هر نوع مجازات مرگ»، «بر چیده شدن ارگان‌های سرکوب، محدود کردن اختیارات دولت و دخالت مستقیم و دائمی مردم در اداره امور کشور از طریق شوراهای محلی و سراسری» و …

همانطور که ملاحظه می کنید، این مطالبات، کاملا سیاسی و دموکراتیک و حتی بعضا رادیکال هستند، در حالی که امضا کنندگان منشور مطالبات حداقلی عمدتا از نهادهای صنفی، مدنی و حقوق بشری بودند. کما بیش همان مطالباتی که آقای تاجزاده سه سال بعد از این منشور، تحت عنوان «ائتلاف مطالباتی» فرمول بندی می کند.

در زمان انتشار این منشور متاسفانه سازمانها و فعالین سیاسی پیام اصلی آن را که همانا ائتلاف حول محور مطالبات سیاسی، مدنی و حقوق بشری بود یا نگرفتند و یا استقبال جدی از آن نکردند و یا برخی فقط به یک بیانیه حمایتی اکتفا نمودند. در حالی که این مطالبات و منشور می توانست مبنای بسیار مناسبی برای ایجاد یک ائتلاف سیاسی-مدنی حداقلی بین نیروهای سیاسی و جامعه مدنی ایران باشد.

علت اصلی عدم استقبال جدی نیروهای سیاسی مخالف جمهوری اسلامی از این منشور مطالباتی حداقلی و پیش قدم نشدن تشکلهای سیاسی مخالف در داخل و یا خارج کشور برای آغاز گفتگو با این نهادهای صنفی و مدنی، جهت ایجاد یک اتحاد و یا ائتلاف حول مطالبات حداقلی را باید در اشتباهات و انحرافات رایج در میان اپوزیسیون دید.

تلاشهایی که فعالین و سازمانهای سیاسی مخالف جمهوری اسلامی برای ایجاد اتحاد و ائتلاف تاکنون داشته اند، عمدتا حول سیاست و راهبردهای کلان، برای مثال گذار از جمهوری اسلامی و یا حول اصول عام مانند سکولاریسم و حقوق بشر و دموکراسی، بوده اند. به عبارت دیگر حول استراتژی و یا اصول مشترک اعتقادی. این تلاشها عمدتا نخبه و شخص محور بوده و بسیاری از فعالان این حوزه از نسلهای دوران انقلاب سال ۵۷ هستند که نگاهشان به سیاست بنظر من همچنان سنتی و از کل به جز است، یعنی ابتدا باید تضاد اصلی جامعه حل شود تا بتوان تضادهای فرعی را از سر راه برداشت. در این نگاه سنتی، جامعه مدنی، نهادهای صنفی جایگاه مستقلی ندارند، بلکه باید در نهایت شعبه صنفی یک سازمان سیاسی شوند. در واقع نیروهای سیاسی سنتی به قول معروف شیپور را از دهانه گشاد آن می نوازنند، می خواهند روی خواسته های حداکثری برای مثال سرنگونی، ائتلاف حداقلی روی اصول کلی حقوق بشر و دموکراسی تشکیل دهند.

اما زمانی که این خواسته حداکثری برای جامعه پرهزینه شد و ریسک های بسیار بالایی را طلبید، آنگاه اولین افراد و نهادهایی که پای خود را از ائتلاف حول مطالبات حداکثری کنار می کشند، فعالین و نهادهای مدنی و صنفی خواهند بود.

در لهستان سالهای ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۹ شروع مبارزات با ارائه فهرست مطالبات کارگری و حقوقی (مثل بیست‌ویک خواست گدانسک) بود که به تدریج تبدیل به یک حرکت اجتماعی فراگیر شد و توان تاب‌آوری در برابر سرکوب را بالا برد و ظرفیت های بیشتری برای مذاکره فراهم آورد. در شیلی نیز از طریق کمپین «نه» در سالهای ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۰ روی یک همه پرسی تمرکز شد که بعدا مبنایی گردید برای ائتلافهای گسترده حزبی.

متاسفانه در ایران، نیروهای سیاسی مخالف همواره خواسته اند خود پیشتاز ایجاد کمپین ها و کارزارهای سیاسی باشند و حرکت را بر عکس و از بالا به پایین هدایت کنند. آقای تاجزاده نیز در بیانیه اخیر خود دچار همین اشتباه شده است و می خواهد به همت بخشی از اصلاح طلبان جدا یا رانده شده از حکومت یک ائتلاف سیاسی مطالباتی راه اندازی نماید. در حالیکه سه سال پیش ۲۰ تشکل صنفی و مدنی این راه را در برابر نیروها و فعالین سیاسی گشوده بودند و پیش قدم شده و منشور مطالبات حداقلی را منتشر کرده بودند. منشوری که می توانست پایه و مبنایی برای راه اندازی کارزارها و ائتلافهای سیاسی و مدنی باشد.
https://t.me/politicalphilosphy/274

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر

چرا این یادداشتها

هدف من از درج این یادداشتها تحلیل سیاسی اوضاع ایران و رصد کردن تحولات درونی جمهوری اسلامی نیست. همانطور که در عنوان این وبلاگ آمده است تلاش من نگاهی فلسفی و تاریخی به مسائل روز ایران بمنظور ارائه نظرگاهِ وسیعتر، تاریخی و بویژه نقادانه است. هر نوشته ای از این قلم بیشتر برانگیزاننده سوال و آشکار کننده نقاط ابهام و تردید است تا پاسخ دهنده و حل کننده مشکلات.

البته تخصص من نه فلسفه و نه علم تاریخ است، آنچه که مینویسم محصول مطالعات شخصی و تحقیق در مورد مسائل روز و همچنین کوشش بر نقب زدن بین دیدگاههای فلسفی-تاریخی و مسائل اجتماعی و سیاسی روزِ جامعه ایران میباشد.

اعتقاد دارم که فلسفه نه دنباله علم است، آنطور که برخی از فیلسوفان پست مدرن میپندارند و نه پیش مقدمه و بنیانگذار اخلاق و ایدئولوژی است. بلکه اندیشه فلسفی آنطور که من میفهمم اندیشه ای است سیال، جستجوگر و رمزآلود. اندیشه ای است که ریشه و مسبب اصلی زبان، فکر و در عین حال گمگشتگی و جستجوگری و حتی هنرِ انسان در طول حیات هوشمندش بوده است.

مشخصه اصلی این نوع از نگاه فلسفی به مسائل، برخورد بسیار نقادانه و رادیکال با مسائل روز، فرهنگ، و باورهای مردم است. بنظر من الهام بخش بزرگ این روش برخورد و این نوع از اندیشه فلسفی فردریش نیچه است، که بیرحمانه پتک فلسفی خود را بر اندیشه های فلسفی و دینی و بطور کلی فرهنگ اروپای زمان خود میکوبید.

در چهارچوب این دیدگاه و روشِ برخورد طبیعتا ورود به مسائل سیاسی روز نه در جهت کم کردن اختلافات و ایجاد وحدت بلکه اتفاقا برای برانگیختن مناظره و مباحثات جدی است. نگارنده اعتقاد دارد که جوهر سیاست و سیاست ورزی در طول تاریخِ حیات انسانِ اجتماعی تغییری نکرده است. هدف اصلی فعالیت های سیاسی همانا کسب قدرت و تثبیت آن بوده است. زمانی از روشهای خشونت آمیز استفاده میشد و تضادها و اختلافات در میدان جنگ حل میگردید اکنون اما این تضادها و اختلافات در میادین دمکراتیک و در صحن پارلمانها حل و فصل میشوند. هدف اما در این روند تغییر نکرده است و آن همانا کسب قدرت و یا مشارکت در آن است. در همین رابطه است که مشارکت و همکاری اگر بر مبنای مباحثه جدی و بی تعارف صورت نگیرد و اگر پرتو نور افکنی قوی بر اختلافات نتابد وحدت و مشارکتِ حاصله صوری و موقت خواهد بود.