مقاله ای در شرق دیلی تحت عنوان «جنبش تودهوار در راه است؟» توجه ام را جلب کرد، بویژه که این نشریه اینترنتی در ایران منتشر می شود و نشان می دهد که موضوع احتمال وقوع جنبش های توده وار یکی از دغدغه های اتاقهای فکر جمهوری نیز هست.
مقاله پس از مروری بر نظریات موافق و مخالف سرانجام به این نتیجه می رسد که احتمال وقوع یک جنبش توده وار در ایران ضعیف است. که من نیز، جدا از استدلالهای نویسنده، با آن موافقم
با وجودی که ممکن است برداشتهای مختلفی از یک «جنبش تودهوار» وجود داشته باشد، اما می توان به چند ویژگی مهم و مشترک اینگونه جنبش اشاره کرد، برای مثال برخورداری از یک رهبری (عمدتا فردی و واحد) و بسیج عمومی و شرکت بخش های مهمی از مردم در چنین جنبشهایی.
در تاریخ تحولات چند دهه اخیر در ایران، می توانم به دو جنبش توده وار اشاره کنم، انقلاب ۱۳۵۷ و جنبش سبز در سال ۱۳۸۸. در هر دو این نمونه، حرکت جنبشی مردم از یک رهبری فردی و واحد برخوردار بود و یک بسیج عمومی، اما سازمان نیافته و خودانگیخته، صورت گرفت و چندین میلیون با شعار رای من کو به خیابان آمدند.
از این دو نمونه مشخص و دم دست، و با دقت روی دو واژه «جنبش» و «توده وار» می توان گفت که برخورداری از یک رهبری واحد (عمدتا فردی)، وجود یک خواسته مشترک و مورد توافق عموم، بسیج سازمان نیافته و بی شکل و حضور میلیونی مردم در خیابان از ویژگی های مهم یک «جنبش تودهوار» هستند.
حال با این مشخصات، بنظر نگارنده پاسخ به سوال «آیا جنبش تودهوار در ایران امروز محتمل است؟ در مجموع منفی است، اگرچه نمی توان بطور صددرصد و کاملا قطعی احتمال وقوع آن را رد نمود. جامعه ایران بر خلاف سالهای پیش از انقلاب از تنوع و رنگارنگی بسیاری بیشتر برخوردار است و بخش ها مختلف مردم بر منافع و خواسته های خود آگاه تر شده اند و مطالبات خود را نیز بطور نسبتا سازمان یافته در قالب نهادهای مدنی و صنفی اعلام و پیگیری می کنند.
تجربه بسیار منفی یک حرکت تودهوار تحت رهبری یک رهبری واحد و فرهمند یکی از آموزه های بسیار مهم برای مردم بوده است، به همین علت نیز دیگر مردم به آسانی به افراد و سازمانهایی که مدعی رهبری هستند اعتماد نمی کنند.
از سوی دیگر سرکوب بسیار خشن و سازمان یافته پس از سال ۸۸ و کودتای انتخاباتی سپاه و خامنه ای، همواره مانع از آن شده است که یک حرکت تودهوار آغاز شود، کما اینکه از سال ۱۳۹۶ به بعد فقط شورش های خودانگیخته ای به وقوع پیوسته اند که نتوانسته اند تبدیل به یک جنبش تودهوار وسیع و تحت یک رهبری واحد تبدیل شوند، حتی جنبش زن زندگی آزادی از ویژگیهای اصلی یک جنبش های تودهوار برخوردار نبود و دیگر اقشار جامعه به آن نپیوستند.
به باور نگارنده کم بودن شانس وقوع یک جنبش تودهوار در ایران امروز به علت رشد آگاهی های اجتماعی-سیاسی، رنگانگی و تنوع در جامعه ایران، وجود یک جامعه مدنی جوان و نوپا و درس آموزی از تجارب تلخ انقلاب تودهوار ۵۷ تحت رهبری یک رهبر فرهمند و بطور کلی عبور جامعه ایران از نظام و اندیشه ولایی (از نوع پادشاهی و دینی) است. و باید همه این دستاوردها را به فال نیک گرفت.
https://t.me/politicalphilosphy/119
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر