فردریک جیمسون (Fredric Jameson) در فصل Progress Versus Utopia or Can We Imagine the Future از کتاب Archaeologies of the future به تقابل و تضاد بین دو راهبرد سیاسی مبتنی بر اتوپیا و آلترناتیو سازی و راهبردی که بجای در بند کردن خود در محدوده های ایدئولوژیکِ طرح های اتوپیایی بر شکستن بن بست های موجود و باز کردن شرایط تاکید دارد، می پردازد.
با الهام از نظریه جیمسون می توان گفت که در میان مخالفین جمهوری اسلامی که برخی به غلط خود را اپوزیسیون رژیم می نامند با دو رویکرد روبرو هستیم.
۱- جریانات سیاسی کاملا مستقل از حاکمیت که خود را اپوزیسیون معرفی می کنند و عمدتا نیز در خارج کشور بسر می برند و فعالیت می کنند. این جریانات به فعالیت های سیاسی خود از منظر یک پروژه نگاه می کنند و اولین سنگ بنای آغاز فعالیت خود را ارائه یک الگوی ایده آل (که یا اتوپیایی یا نوستالژیک است) و تشکیل و معرفی آلترناتیو نظام سیاسی حاکم معرفی می کنند. معمولا نیز علت ناموفق بودن چنین پروژه های سیاسی خوب معرفی نشدن آن الگوی ایده آل و آلترناتیو مورد نظر عنوان می شود.
۲- گرایش های سیاسی خارج (شده) از حاکمیت که در مقام آلترناتیو نظام حاکم ظاهر نمی شوند و بجای نگاه پروژه ای به سیاست، در پی ارائه راه حل برای شکستن بحرانها و بن بست های موجود و باز کردن شرایط هستند. این نوع رویکرد به سیاست را می تواند رویکرد پروسه ای یا فرایندی نامید.
در چهارچوب نظریات فردریک جیمسون، می توان گفت علت عدم موفقیت رویکرد پروژه ای و آلترناتیو سازی در حقیقت استفاده از فرمول بندیهای پیشین، سنتی و ایدئولوژیک در عرصه سیاست و سیاست ورزی است. عرصه ای که عملا به جای پیشبرد پروژه خود به میدانی برای رقابت بین آلترناتیو های سیاسی نظام حاکم تبدیل شده است، رقابتی که شوربختانه بسیار ناسالم و شعاری و اتوپیایی نیز می باشد.
اما اگر به سیاست و سیاست ورزی نه از منظر یک پروژه برای جایگزینی نگاه کنیم (که اساسا دوران آن سپری شده است و دیگر نمی توان جوامع را به آسانی با یک حرکت انقلابی زیر و رو کرد، مگر از طریق حمله نظامی از خارج کشور) بلکه سیاست را یک فرایند برای عبور از بن بست ها و بحرانها و حل مشکلات ببینیم، آنگاه اگر رقابتی هم وجود داشته باشد، بین طرح ها و برنامه ایست که پیشنهاد می شوند.
بنظر من دوران رقابت بین آلترناتیو های مختلف گذشته است، دوران رویکرد پروژه ای به سیاست نیز سپری شده است.
در دوران جدیدی که ایران و مردم ما قرار دارند، اگرچه آرزوی بسیاری گذار از جمهوری اسلامی است، اما آنچه که در زمین واقعی سیاست بن بست شکن می تواند باشد و جامعه را می تواند یک گام به آرزوی خود نزدیک کند، طرح هایی مانند آزادی زندانیان سیاسی، اعلام پایان پروژه غنی سازی، آمادگی برای مذاکره مستقیم و علنی با آمریکا و یا طرح رفراندوم قانون اساسی آقای میرحسین موسوی پیشنهاد کرده است. در حقیقت اگر رقابتی نیز باشد بین تقدم و تاخر چنین طرح هایی است.
لینک کتاب مورد اشاره: https://files.libcom.org/files/fredric-jameson-archaeologies-of-the-future-the-desire-called-utopia-and-other-science-fictions.pdf
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر