شايد بسيارى از ساكنين و يا مسافرين كشورهاى غربى تبليغ هاى خيابانى فيس بوك را كه اعلام مى كنند كه اخبار جعلى (fake news) و يا حساب هاى كابردى جعلى (fake accounts) دوست ما نيست ديده باشند؛ و البته اين يك واقعيت است كه فيس بوك در زمينه كنترل و حذف اخبار جعلى تلاشهايي داشته است زيرا اعتماد كاربران فيس بوكى به اين رسانه اينترنتى آزاد از درجه اهميت بسيار بالايى براى صاحبان فيس بوك برخوردار است.
و اگرچه امروزه استفاده كنندگان اين رسانه نسبت به پخش اخبار جعلى آگاه تر شده اند و در مقايسه با گذشته قدرت تشخيص بهترى يافته اند، اما با اين وجود بنظر من فيس بوك همچنان يكى از قدرتمند ترين رسانه هاى باز اينترنتى در انحراف افكار عمومى است. البته انحرافى كه نه از طريق پخش اخبار جعلى بلكه بواسطه تبديل شدن اين رسانه به محل اعلان هاى مطلق گونه كه گويى حقيقت محض و صد در صد را بيان مى دارند، در حال صورت گرفتن است. حقيقتى كه فقط دو انتخاب در برابر خواننده قرار مى دهد، يا آنرا تماما بپذيرد و يا تماما رد كند. براى مثال مى توان به جملات و كامنت هاى كوتاه فيس بوكى بسيارى از هموطنان اشاره كرد كه هدفى جز اعلام يك حقيقت ندارند.
هانا آرنت در مقاله اى تحت عنوان حقيقت و سياست به تضاد و تفاوت بين نظر و حقيقت مى پردازد كه به فهم بهترموضوعى كه در فوق به آن اشاره كردم كمك مى كند. وى در اين مقاله مطرح مى كند كه جمله و يا گفته اى كه نويسنده و يا گوينده از طريق آن يك حقيقت را مى خواهد بيان مى كند، ماهيتا از يك خصوصيت و ويژگى تحميلى و وادار كنندگى برخوردار است و به همين خاطر نيز در برابر تبادل نظر و بحث آزاد مانع ايجاد مى كند.
اما اگر يك جمله و يا يك سخن بصورت يك نظر و يا ايده مطرح گردد، طبيعتا نه تنها راه بحث را مسدود نمى كند بلكه حتى خواننده و يا شنونده را دعوت به بحث نيز مى نمايد. به همين خاطر نظر و عقيده براى هانا آرنت از ارزش والاترى نسبت به حقيقت برخوردار مى شود.
اهميت اين بحث زمانى كه وارد دنياى مجازى و آزاد مانند فيس بوك مى شويم بسيار بيشتر مى شود. امروزه فيس بوك تبديل به محيط عمومى براى تبادل نظر و گفتگو شده است. محيطى كه كاربران آن نه تنها خود را در آن آزاد مى يابند، بلكه هويت خود را نيز در ارتباطاتى كه برقرار كرده اند باز تعريف مى كنند. هويتى كه با تعداد لايك ها پيوند مى خورد، كه هر چه بيشتر، معروف تر و بنابراين با اعتماد به نفس بيشتر بكار خود و اعلام جملات قصار و حقايق محض ادامه مى دهى و باورت نيز به نوشته هايت بيشتر مى شود!!
زيرا اين يكى از خصوصيت هاى اصلى محيط عمومى اجتماعى است كه انسانها از طريق آن هويت ويژه اى براى خود تعريف مى كنند، حال هر اندازه اين محيط عمومى بازتر و آزادتر بود هر فردى حق انتخاب بيشترى پيدا مى كند. اگرچه هويت ما همچنان وابسته به محيطى كه در آن زندگى مى كنيم باقى مى ماند و هويت صد در صد مستقل از محيط اجتماعى وجود ندارد.
اگرچه محيط باز و آزاد اجتماعى يك شرط بسيار ضرورى براى استقلال فردى و هويت مستقل است اما اگر از همين آزادى بنحو غلطى استفاده شد و همانطور كه در ابتدا آمد فقط از طريق جملات قصارگونه حقايقى اعلام گرديد، امكان رشد افراد مستقل و آزادانديش كمتر و راه بحث و گفتگو كه يك شرط بسيار ضرورى است بسته تر مى شود. كه بنظر مى رسد فيس بوك امروزه به چنين محيطى تبديل شده است. محيطى كه از طريق آن در مورد افراد مختلف به آسانى حكم صادر مى شود و يا به راحتى تهمت و يا ناسزا روا داشته مى گردد آنهم به شكلى كه جاى هيچ شك و شبه اى هم نمى خواهد باقى بگذارد.
رسانه هاى مجازى كنونى مانند فيس بوك را مى توان با رهبران پوپوليست مقايسه كرد كه صحبت ها و سخنرانى هاى آنها فقط از يك مجموعه جملاتى كه فقط حقايق و نظرات صد درد صدى آنها را بيان مى كنند تشكيل شده اند ، رهبرانى كه اهل مناظره و بحث آزاد نيستند. شايد بتوان گفت كه امروزه فيس بوك نيز يك رسانه اينترنتى پوپوليستى شده است.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر